2018 | Enkhuizen | Enkhuizen

In april 2018 is een stuk kademuur aan de noordzijde van het Spaans Leger vernieuwd. Deze plek staat bekend als ‘Het Rad’ en veel Enkhuizers weten dat hier ooit de overtoom lag. Een overtoom is een constructie om kleine boten van het ene water naar het andere te trekken. Op deze manier kon een verschil in waterniveau worden overbrugd, in dit geval zeewater (in verbinding met de Zuiderzee) aan de oostkant en zoet polderwater aan de westkant. De overtoom bestond uit een houten helling met in het midden twee grote raderen waarmee de boten door middel van een touw omhoog werden getrokken. Bij de start van het onderzoek was niet bekend wanneer de constructie precies was gebouwd; op basis van historisch kaartmateriaal kon slechts worden gezegd dat de overtoom ergens tussen 1590 en 1634 was gemaakt. De overtoom is pas in 1909 afgebroken. Van de constructie bestaan enkele foto’s uit de periode rond 1900.

Bij de werkzaamheden is een deel van de fundering van de helling blootgelegd. Deze fundering was in totaal 5,40 meter breed en bestond uit zware bakstenen muren met daaronder korte eikenhouten palen. Deze palen zijn gedateerd door middel van jaarringonderzoek: de bomen bleken eind 1611/begin 1612 te zijn gekapt. Hierna is gericht historisch onderzoek gedaan en is het besluit tot de bouw van de overtoom gevonden in het archief van Enkhuizen. De overtoom blijkt te zijn gebouwd in juni 1612.

In de nieuwe kademuur is de positie van de overtoom zichtbaar gemaakt door middel van afwijkend metselwerk. Tevens zijn twee grote palen rechtop in de grond geplaatst als verwijzing naar de grote raderen en is een informatiebord aangebracht.


Deze tekst is geschreven door Dieuwertje Duijn en eerder gepubliceerd in de Kroniek van Noord-Holland over 2018. Op dit moment wordt dit project uitgewerkt. In het rapport zullen de laatste resultaten en conclusies te lezen zijn. Als het project is uitgewerkt, zal het rapport op deze pagina te downloaden zijn.